Hiệp hội Ô tô, Xe máy, Xe đạp Việt Nam Kiến Nghị Phát Triển Trạm Sạc Xe Điện Theo Hướng Mở
Ngày 15/10/2025 – Trong bối cảnh thị trường xe điện Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, Hiệp hội Ô tô, Xe máy, Xe đạp Việt Nam (VAMOBA) đã chính thức kiến nghị Thủ tướng Chính phủ phát triển hệ thống trạm sạc xe điện theo hướng mở, tránh độc quyền và tạo sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệp.
Bối cảnh và thực trạng phát triển trạm sạc xe điện
Thực hiện mục tiêu Net Zero 2050, Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích phát triển phương tiện giao thông điện hóa. Trên thực tế, nhiều tập đoàn và doanh nghiệp lớn đã nhanh chóng triển khai hệ thống trạm sạc xe điện với quy mô toàn quốc.
-
Vingroup/V-Green đã lắp đặt hàng nghìn trạm sạc trên cả nước và có kế hoạch mở rộng ra hầu hết các tỉnh, thành
-
PVOIL và PV Power đã phối hợp với Vingroup tích hợp trạm sạc tại hệ thống cửa hàng xăng dầu
-
TMT Motors, Dat Bike, EBOOST và nhiều doanh nghiệp mới cũng công bố kế hoạch tham gia đầu tư hạ tầng sạc
Tuy nhiên, theo đánh giá của VAMOBA, phần lớn hệ thống trạm sạc hiện nay được thiết kế chủ yếu phục vụ cho xe cùng thương hiệu, hạn chế khả năng tiếp cận của các hãng xe và doanh nghiệp khác.
Nguy cơ độc quyền và hệ lụy
Hiệp hội VAMOBA cảnh báo thực trạng này tiềm ẩn nguy cơ hình thành thế độc quyền hạ tầng, gây cản trở cho các doanh nghiệp Việt Nam nhỏ và vừa – đặc biệt là hội viên Hiệp hội – trong việc tiếp cận, tham gia và phát triển thị trường.
VAMOBA nhấn mạnh hạ tầng trạm sạc xe điện là tài sản công cộng mang tính chiến lược, gắn liền với an ninh năng lượng và sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp xe điện quốc gia. Nếu để hình thành mô hình khép kín, độc quyền, Việt Nam sẽ phải đối diện với tình trạng “khóa hạ tầng thiết yếu” với các hệ lụy:
-
Lệ thuộc vào một số ít tập đoàn
-
Cản trở doanh nghiệp trong nước, mất cơ hội tham gia thị trường
-
Người tiêu dùng bị hạn chế lựa chọn
-
Chi phí xã hội gia tăng
Lợi ích của mô hình trạm sạc mở
Ngược lại, nếu hạ tầng trạm sạc được thiết kế theo hướng mở, có khả năng tích hợp và mở rộng, Nhà nước sẽ tạo dựng được một hệ sinh thái công bằng với nhiều lợi ích:
-
Khuyến khích cạnh tranh lành mạnh
-
Thu hút nguồn lực xã hội hóa
-
Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
-
Tạo điều kiện cho doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển
Kinh nghiệm quốc tế từ EU, Nhật Bản và Hàn Quốc đã chứng minh: chuẩn kết nối chung + hạ tầng mở + cơ chế quản lý công khai minh bạch là điều kiện tiên quyết để phổ cập xe điện.
4 Kiến nghị quan trọng gửi Thủ tướng Chính phủ
Từ những phân tích trên, Hiệp hội VAMOBA đề nghị Thủ tướng xem xét, chỉ đạo một số nội dung cụ thể:
1. Ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định pháp lý
Xây dựng tiêu chuẩn quốc gia về chuẩn sạc chung và giao thức kết nối, đảm bảo mọi phương tiện đủ điều kiện kỹ thuật đều có thể sử dụng, không phân biệt thương hiệu.
2. Quy định nguyên tắc không độc quyền
Yêu cầu các doanh nghiệp đầu tư hạ tầng sạc cho phép các hãng xe và đơn vị khác được truy cập sử dụng theo cơ chế thương mại minh bạch, không hạn chế độc quyền.
3. Thiết lập cơ chế quản lý, giám sát và công khai thông tin
Yêu cầu chủ đầu tư công khai giá dịch vụ, năng lực hạ tầng và chế độ bảo hành, đồng thời cơ quan Nhà nước định kỳ kiểm tra, báo cáo và công bố hiện trạng hệ thống trạm sạc.
4. Hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia đầu tư
Ban hành chính sách hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia phát triển hạ tầng trạm sạc mở, ưu tiên về quỹ đất, thuế và vốn vay ưu đãi cho các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là các hội viên Hiệp hội VAMOBA. Đồng thời, khuyến khích mô hình liên kết – đồng đầu tư nhằm tạo sự tham gia rộng rãi.
Vai trò của Hiệp hội VAMOBA
VAMOBA là tổ chức xã hội – nghề nghiệp được Bộ Nội vụ cho phép thành lập, hoạt động trên phạm vi toàn quốc. Hiệp hội tập hợp các doanh nghiệp, đơn vị sản xuất – kinh doanh trong lĩnh vực ô tô, xe máy, xe đạp và xe điện, với mục tiêu đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên; đồng thời tham gia tư vấn, phản biện và đóng góp ý kiến xây dựng chính sách phát triển ngành công nghiệp phương tiện giao thông Việt Nam.
