Trung Quốc dẫn dắt bùng nổ năng lượng tái tạo toàn cầu: Điện mặt trời lần đầu vượt than đá
Sự phát triển mạnh mẽ của Trung Quốc đang thay đổi hoàn toàn cán cân năng lượng thế giới. Năm 2025, lần đầu tiên trong lịch sử, điện sản xuất từ năng lượng tái tạo – đặc biệt là điện mặt trời và điện gió – đã vượt sản lượng điện từ than đá trên toàn cầu.
Theo tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, tốc độ tăng trưởng của điện gió và điện mặt trời thậm chí đủ để đáp ứng toàn bộ phần nhu cầu điện gia tăng của thế giới trong nửa đầu năm 2025.
Năng lượng tái tạo trở thành ngành kinh tế trụ cột của Trung Quốc
Trong vài thập kỷ qua, năng lượng tái tạo đã phát triển từ lĩnh vực thử nghiệm thành một ngành công nghiệp chiến lược tại Trung Quốc, đóng góp hơn 10% giá trị nền kinh tế quốc gia.
Sau nhiều năm trợ giá, đầu tư sản xuất và mở rộng quy mô, Trung Quốc hiện đang thống trị chuỗi cung ứng năng lượng sạch toàn cầu:
-
Sản xuất khoảng 80% pin mặt trời của thế giới
-
Chiếm 70% tua-bin gió
-
Nắm khoảng 70% sản lượng pin lithium
Quy mô sản xuất khổng lồ giúp nước này hạ giá thành xuống mức mà các quốc gia khác gần như không thể cạnh tranh.
Điện mặt trời – “đột phá của năm” của khoa học
Tạp chí Science đã chọn sự bùng nổ của năng lượng tái tạo là “Đột phá khoa học của năm”, trong bối cảnh thế giới vẫn gặp khó khăn trong việc cắt giảm phát thải CO₂ theo Thỏa thuận Paris 2015.
Hội nghị khí hậu Liên Hợp Quốc năm 2025 cho thấy lượng khí thải toàn cầu vẫn tăng. Tuy nhiên, các nhà khoa học tin rằng năng lượng sạch đang tạo ra bước ngoặt quan trọng.
Nhà khoa học dữ liệu khí hậu Hannah Ritchie (Đại học Oxford) nhận định:
Thế giới đang tiến gần đến thời điểm nhiên liệu hóa thạch bắt đầu suy giảm, và Trung Quốc có thể là quốc gia đầu tiên đẩy lùi than đá.
Trung Quốc thay đổi cảnh quan năng lượng
Trong nhiều năm, nền kinh tế Trung Quốc phụ thuộc nặng nề vào than đá — nguồn gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng và phát thải carbon lớn nhất thế giới.
Hiện nay, bức tranh đã thay đổi nhanh chóng:
-
Sa mạc và cao nguyên phủ kín trang trại điện mặt trời
-
Tua-bin gió cao tới 300 m trải dài dọc bờ biển
-
Sản lượng điện mặt trời tăng hơn 20 lần chỉ trong 10 năm
Tổng công suất điện mặt trời và điện gió của Trung Quốc hiện đủ cung cấp điện cho cả nước Mỹ.
Riêng năm 2024, quốc gia này đã lắp đặt lượng năng lượng tái tạo tương đương 100 nhà máy điện hạt nhân và tiếp tục tăng mạnh trong năm 2025.
Hạ tầng truyền tải và xe điện thúc đẩy nhu cầu điện sạch
Để sử dụng nguồn điện khổng lồ từ sa mạc phía tây, Trung Quốc đang xây dựng các tuyến đường dây siêu cao áp dài hàng nghìn km đưa điện về các đô thị ven biển.
Nguồn điện sạch này sẽ phục vụ:
-
Hàng triệu xe điện (EV)
-
Hệ thống tàu cao tốc chạy điện
-
Các khu công nghiệp và đô thị lớn
Đây là một phần trong chiến lược giảm phát thải carbon khoảng 10% trong thập kỷ tới.
Công nghệ xanh Trung Quốc lan ra toàn thế giới
Không chỉ thay đổi trong nước, Trung Quốc còn đang tái định hình hệ thống năng lượng toàn cầu thông qua xuất khẩu công nghệ xanh.
Nhiều quốc gia đang phát triển chuyển sang năng lượng mặt trời vì giá rẻ và đảm bảo an ninh năng lượng:
-
Pakistan tăng nhập khẩu pin mặt trời Trung Quốc gấp 5 lần (2022–2024)
-
Nam Phi giảm phụ thuộc điện than
-
Ethiopia phát triển điện gió và điện mặt trời để tránh rủi ro hạn hán
Hiện nay, thế giới mỗi ngày lắp đặt công suất điện mặt trời gấp đôi mức mà cả thế giới từng mất một năm để đạt được vào năm 2004.
Vì sao năng lượng tái tạo tăng trưởng không thể đảo ngược?
Trước đây, năng lượng tái tạo phát triển chủ yếu vì mục tiêu môi trường. Người dùng sẵn sàng trả giá cao để giảm phát thải.
Hiện nay, động lực đã thay đổi hoàn toàn:
Năng lượng sạch trở thành lựa chọn rẻ hơn và an toàn hơn so với nhiên liệu hóa thạch.
Điều này đồng nghĩa quá trình chuyển dịch năng lượng không còn là “lý tưởng khí hậu”, mà là quyết định kinh tế.
Kết luận
Sự bùng nổ điện mặt trời và điện gió, với Trung Quốc giữ vai trò trung tâm, đang đánh dấu bước ngoặt lớn nhất của ngành năng lượng trong hơn một thế kỷ. Khi chi phí giảm và công nghệ ngày càng phổ biến, than đá và dầu mỏ có thể bước vào giai đoạn suy thoái dài hạn.
Xu hướng này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường, mà còn trực tiếp định hình thị trường xe điện, pin lithium và hệ thống lưu trữ năng lượng toàn cầu trong thập kỷ tới.
