Châu Âu chi 27 tỷ Euro nhập pin năm 2024, 87% đến từ Trung Quốc: EU tung loạt chính sách xây dựng ngành pin độc lập
EU đã chi 27 tỷ euro nhập khẩu pin năm 2024, trong đó 87% đến từ Trung Quốc. Châu Âu đang triển khai loạt chính sách mới và gói hỗ trợ 1,8 tỷ euro để phát triển ngành pin lithium nội địa và giảm phụ thuộc vào nguồn cung châu Á.
EU quyết tâm giảm phụ thuộc vào pin Trung Quốc
Trong bối cảnh nhu cầu pin lithium-ion toàn cầu tăng mạnh nhờ sự bùng nổ của xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng tái tạo, Liên minh châu Âu (EU) đang đối mặt với một thách thức lớn: xây dựng năng lực sản xuất pin nội địa nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ châu Á, đặc biệt là Trung Quốc.
Tại sự kiện The Battery Show Europe 2026, bà Jennifer Karle – đại diện Ủy ban châu Âu – đã công bố chiến lược toàn diện nhằm tái cấu trúc chuỗi cung ứng pin của khu vực, hướng tới mục tiêu đưa châu Âu trở thành trung tâm sản xuất pin quy mô lớn trong thập kỷ tới.
Theo số liệu được công bố, EU đã chi tới 27 tỷ euro để nhập khẩu pin trong năm 2024, trong đó 87% lượng pin nhập khẩu đến từ Trung Quốc. Điều này khiến an ninh năng lượng và năng lực công nghiệp của châu Âu đối mặt với nhiều rủi ro chiến lược.
Pin lithium – nền tảng của quá trình chuyển đổi xanh
Bà Karle nhấn mạnh rằng pin hiện là công nghệ cốt lõi của nhiều ngành công nghiệp sạch, từ xe điện, năng lượng tái tạo cho tới các hệ thống lưu trữ điện quy mô lớn.
Tuy nhiên, không chỉ phụ thuộc vào pin thành phẩm, châu Âu còn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu đầu vào như lithium, nickel và graphite. Đối với nhiều loại khoáng sản quan trọng, tỷ lệ phụ thuộc nhập khẩu vượt quá 65%.
Riêng lithium, khoảng 79% nguồn cung của châu Âu hiện đến từ Chile, cho thấy mức độ dễ tổn thương của chuỗi cung ứng pin trong khu vực.
Đạo luật Net Zero Industry Act thúc đẩy xây dựng nhà máy pin
Để giải quyết bài toán năng lực sản xuất, EU đã triển khai Net Zero Industry Act (NZIA) như một trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển ngành pin.
Đạo luật này tập trung vào:
- Đơn giản hóa thủ tục cấp phép.
- Đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án.
- Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
- Thúc đẩy đổi mới công nghệ.
- Hỗ trợ tiếp cận thị trường và nguồn vốn.
Điểm đáng chú ý nhất là cơ chế “Dự án chiến lược Net Zero”, cho phép các nhà máy pin và cơ sở sản xuất công nghệ sạch được hưởng quy trình phê duyệt nhanh chỉ từ 9 đến 12 tháng, thay vì mất nhiều năm như trước đây.
Tính đến nay, EU đã lựa chọn 30 dự án chiến lược, trong đó có 5 dự án liên quan trực tiếp đến ngành pin tại Pháp, Hà Lan, Bulgaria và Thụy Điển.
“Made in Europe” – yêu cầu nội địa hóa ngành pin và xe điện
Bên cạnh việc thúc đẩy đầu tư, EU còn chuẩn bị triển khai Industrial Accelerator Act (IAA) nhằm phục hồi năng lực sản xuất công nghiệp.
Mục tiêu của đạo luật là nâng tỷ trọng sản xuất công nghiệp từ mức 14,3% GDP hiện nay lên 20% GDP vào năm 2035.
Đáng chú ý, đạo luật đưa ra các tiêu chí “Made in Europe” đối với pin và linh kiện pin sử dụng trong:
- Xe điện (EV)
- Hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS)
Theo lộ trình:
Giai đoạn đầu
Sau 6 tháng kể từ khi luật có hiệu lực:
- Xe điện phải được lắp ráp tại châu Âu.
- Tối thiểu 3 thành phần pin quan trọng, bao gồm cell pin, phải được sản xuất trong khu vực.
Sau 3 năm
Yêu cầu tăng lên:
- Tối thiểu 5 thành phần pin phải được sản xuất tại châu Âu.
- Bao gồm vật liệu cathode và hệ thống quản lý pin (BMS).
Chính sách này được xem là tín hiệu mạnh mẽ nhằm thu hút đầu tư vào các nhà máy sản xuất pin và linh kiện pin tại châu Âu.
Kiểm soát đầu tư nước ngoài vào ngành pin
EU cũng tăng cường giám sát các khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài quy mô lớn.
Các dự án có giá trị trên 100 triệu euro đến từ những quốc gia chiếm hơn 40% năng lực sản xuất toàn cầu sẽ phải đáp ứng các điều kiện mới như:
- Hơn 50% lao động phải là người châu Âu.
- Hạn chế tỷ lệ sở hữu nước ngoài.
- Chuyển giao công nghệ và tri thức sản xuất.
- Ưu tiên sử dụng nguyên liệu và linh kiện sản xuất tại EU.
Những quy định này được xem là bước đi nhằm cân bằng giữa việc thu hút vốn đầu tư và bảo vệ năng lực công nghiệp nội khối.
Gói hỗ trợ 1,8 tỷ euro cho ngành pin lithium châu Âu
Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất trong chiến lược mới là chương trình tài trợ dành riêng cho ngành pin.
Battery Booster Facility
EU sẽ huy động:
- 1,5 tỷ euro từ Quỹ Đổi mới sáng tạo để cung cấp các khoản vay không lãi suất cho các nhà sản xuất cell pin.
- 300 triệu euro hỗ trợ khai thác và chế biến nguyên liệu chiến lược như:
- Lithium
- Nickel
- Cobalt
- Mangan
- Graphite
Mục tiêu là giảm rủi ro tài chính cho các dự án quy mô lớn, đồng thời thu hút thêm nguồn vốn tư nhân vào chuỗi giá trị pin châu Âu.
Tác động đối với ngành pin và xe điện toàn cầu
Chiến lược mới của EU có thể tạo ra những thay đổi sâu rộng đối với ngành công nghiệp pin toàn cầu:
- Rút ngắn thời gian xây dựng các gigafactory sản xuất pin tại châu Âu.
- Thúc đẩy nội địa hóa chuỗi cung ứng pin lithium-ion.
- Giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn pin nhập khẩu từ Trung Quốc.
- Tạo thêm việc làm và nâng cao năng lực công nghệ trong khu vực.
- Gia tăng cạnh tranh giữa các nhà sản xuất pin toàn cầu.
Đối với các doanh nghiệp sản xuất pin, đây là cơ hội lớn để tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, đồng thời mở rộng hoạt động sản xuất tại thị trường châu Âu.
Châu Âu đặt mục tiêu trở thành cường quốc sản xuất pin
Từ một thị trường chủ yếu tiêu thụ pin nhập khẩu, châu Âu đang xây dựng một chiến lược toàn diện kết hợp giữa chính sách công nghiệp, quy định pháp lý và hỗ trợ tài chính nhằm tạo ra hệ sinh thái pin hoàn chỉnh.
Thông qua các sáng kiến như NZIA, IAA và quỹ Battery Booster Facility, EU kỳ vọng sẽ từng bước xây dựng chuỗi cung ứng pin độc lập, nâng cao khả năng cạnh tranh của ngành xe điện và năng lượng tái tạo, đồng thời giảm đáng kể sự phụ thuộc vào Trung Quốc trong những năm tới.
